Kurallar

Kural nedir?   Sözlükte şöyle yazar: “Bir sanata, bir bilime, bir düşünce ve davranış sistemine temel olan, yön veren ilke.”
Kuralların bazısı yazılıdır, mesela dil bilimi, gramer kuralları ya da insani ilişkileri düzenleyen protokol kuralları...
*   *   *
Ama toplumun bir de yazılı olmayan kuralları vardır, mesela haber vermeden, kapıyı tıklamadan içeriye girmek, sabah işe giderken rastladıklarımıza günaydın demek, bir yakınını kaybedene başsağlığı dilemek.
*   *   *
Bunlar yazılı olmayan kurallardır, bu kurallara uymayanları cezalandırmazsınız, adam sabah günaydın dememişse, kapıdan çıkarken büyüğe ya da kadına yol vermemişse, sofrada ağzını şapırdatarak yemek yiyorsa ya da orada kendinden başka kimse yokmuş gibi bağıra çağıra konuşuyorsa...
Bunlar yazılı olmayan kurallardır, ama uygar insan ilişkilerinde yazılı olmayan, uyulması gereken kurallardır.
*   *   *
Diyeceksiniz uymasak ne olur?
Ne olacak ayıplanırsınız ya da kural dışı davrandığınızı anlayıp özür dilersiniz.
*   *   *
Geçen gün Meclis’in eski başkanı, şimdi Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç yine özür diliyordu, Meclis’in Başkan Yardımcısı CHP’li Güldal Mumcu’dan...
Çünkü bir makama, o makamın sahibine kaba davranmıştı.
Kapıyı vurmadan, pat diye içeri girmiş, Güldal Mumcu’ya Meclis’i iyi yönetmediğini sert biçimde söylemişti.
Her ne kadar, “Ben milletvekili olarak girip söyledim” demişse de yakışık alır mıydı?
Başbakan, Meclis Başkanı’na, muhalefet milletvekillerini şikâyet edip “Siz susturamazsanız, ben mi susturayım!” derse...
Böyle bir kural var mı?
*   *   *
Başbakan Meclis Başkanı’na “çıkışacak”, Başbakan Yardımcısı Meclis Başkan Vekili’nin odasına dalıp “İyi yönetmiyorsun” diyecek...
Böyle bir kural yok ama devletlülerimizin her söyledikleri, her yaptıkları kural sayıldıkça...
“Hani putunu kendi yapar, kendi tapar!” diye bir laf vardır ya, bunlar da kurallarını kendileri kor, kendileri uyar.
*   *   *
Bir örnek, çok aykırı gözükse de...
Geçen yıl Galatasaray’da Necati diye bir futbolcu vardı, bu yıl Antalya’ya atmışlar, o da son maçta Galatasaray’a iki gol atmış, Galatasaray elenmiş...
*   *   *
Galatasaraylılar çok kızgın...
Niye kızıyorlar, kural dışı mı?
Asıl onların kızgınlıkları kural dışı...
Adam profesyonel, satışa çıkarmışsın, satmışsın.
Olmaz, Galatasaray’a gol atamaz...
Niye kural mı var ya da kurala aykırı mı?
*   *   *
Ne kadar aykırı örnekler ama sonuçta hepsi kurala uymamaktan geliyor.
Kurallar mutlaka yazılı olmaz, toplumun vicdanında yer alan kurallar, yazılı kurallardan daha önemlidir.